و به جهت حد عرفات ، اين طرف و آن طرف راه را دو ميل سه ذراعى از گچ و آجر ساخته‌اند . عجمها گفتند مرحوم حاجى سيد محمد باقر اصفهانى در سفرى كه به بيت اللّه آمده عرفات را تحديد نموده و به جهت علامت حدود ، اين دو ميل را ساخته است . و بعد از ورود به وادى عرفات دست چپ ، مسجد كوچكى است موسوم به مسجد ابراهيم . مىگويند از بناهاى حضرت خليل عليه السلم است و بعدها تعميرها شده . و در عرفات نيز هر طايفه از حجاج محل مخصوصى دارند كه بايد چادرهاشان در آنجا زده شود . از جمله جاى عجمها در طرف ايسروادى و نزديك به بركه ، كه پهلوى نهر زبيده [ است ] و از آب نهر پر مىشود ، [ قرار دارد ] . نهر زبيده در كنار وادى از بغل كوه مىرود . و عرفات وادى بسيار وسيعى است كه در دامنهء كوهى افتاده كه موسوم به جبل - الرحمه است و در طرف مشرق مايل به جنوب مكه است . و اين دشت عرفات قريب دو فرسخ و در ميان كوههاى كوچكى واقع شده كه بزرگترين آن كوهها كوه جبل - الرحمه است . و بر سر كوه جبل الرحمه آثار بنا و عمارتى نمايان است كه گويند شاددل امير يمن ، در آنجا ساخته بوده . و هواى عرفات به واسطهء باز بودن شمال و به علت بلندى زمين و قرب به طايف ، بسيار خوب است و هيچ نسبتى به هواى شهر مكه و منى ندارد . آوردن محمل حضرت رسول و عايشه و عصر اين‌روز نهم محمل حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و محمل عايشه كه همراه حجاج شامى و مصرى است ، هر دو محمل را مىآورند در پاى كوه جبل الرحمه . و حجاج دور آنها ازدحام مى - كنند و خطيب در بالاى شتر بزرگى ايستاده و خطبه مىخواند . اما از كثرت جمعيت معلوم نيست چه مىگويد . بعد از خطبه دستمالها مىافشانند و متفرق مىشوند و محملها را به جاى خود مىبرند . اختلاف شيعه و سنى در باب عرفات و اگر در ميان شيعه و سنى اختلاف در باب عرفات نباشد كه اعم از شيعه و سنى غروب آفتاب همان روز نهم را متفقا حركت خواهند نمود ، و الا متخلف خواهد شد . چنانچه در هذه السنه سنيها عرفه را به جمعه انداختند و به قول خودشان حج اكبر كردند ، و شيعه‌ها شنبه را